Gai nhím, gai trung, gai nù ở sầu riêng là do giống hay do chăm sóc?
Bà con làm sầu riêng đã quá quen với vỏ trái sầu riêng được chia thành ba nhóm gai phổ biến: gai nhím, gai trung và gai nù. Nhưng sự thực hình dạng vỏ này là do giống hay do chăm sóc thì nhiều bà con còn chưa sáng tỏ.
Thực tế, việc hình thành dạng gai hoàn toàn do quá trình chăm sóc, không phải do giống hay vùng trồng. Đây không chỉ là đặc điểm ngoại hình, mà còn phản ánh phần nào cách chăm sóc cây, chế độ dinh dưỡng và khả năng phân bổ nguồn lực nuôi trái.
Dù ở một số khu vực có điều kiện thổ nhưỡng màu mỡ, cây dễ hút dinh dưỡng và dễ bị dư đạm, từ đó dễ hình thành nhiều trái gai nù. Tuy nhiên, bà con hoàn toàn có thể khắc phục nếu cân bằng lại chế độ phân bón, đặc biệt bằng cách bổ sung các loại phân đơn giàu lân và kali để hạn chế sinh trưởng vỏ, tăng tích lũy chất khô vào cơm.
1. Gai nhím: Trái chất lượng cao
– Đặc điểm: Gai nhỏ, nhọn, mọc dày, phần chân gai sát nhau.
– Nguyên nhân: Cây được chăm sóc cân đối dinh dưỡng, đặc biệt là tỉ lệ NPK phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng. Lượng đạm vừa đủ, kali và lân dồi dào giúp quá trình vận chuyển và tích lũy chất khô vào cơm diễn ra hiệu quả.
– Chất lượng trái: Cơm đều, đặc, mịn, hương vị đậm đà, ổn định. Ít gặp cơm nhão hoặc sượng.
2. Gai trung: Trái chất lượng trung bình
– Đặc điểm: Gai to hơn gai nhím, đỉnh gai vẫn nhọn nhưng khoảng cách giữa các gai đã giãn ra.
– Nguyên nhân: Dinh dưỡng tương đối hợp lý nhưng chưa tối ưu, đôi khi thừa đạm nhẹ hoặc thiếu kali nhẹ ở giai đoạn nuôi trái.
– Chất lượng trái: Vẫn ngon, nhưng độ đặc, dẻo và mịn kém hơn trái gai nhím.
3. Gai nù: Cảnh báo trái chất lượng kém
– Đặc điểm: Gai to, tù, khoảng cách xa, bề mặt vỏ nổi rõ, chóp gai tròn hoặc cụt.
– Nguyên nhân: Thường do dư đạm, thiếu kali và lân, hoặc lạm dụng chất kích thích sinh trưởng. Khi đó, vỏ và gai phát triển mạnh, trong khi phần cơm tích lũy không đạt yêu cầu.
– Chất lượng trái: Cơm to nhưng rời rạc, dễ nhão hoặc bở, mùi vị nhạt. Một số trường hợp gặp cơm rỗng, cơm xốp.
Trong giai đoạn nuôi trái, bà con cần lưu ý cây sầu riêng có nhu cầu kali (K) rất cao. Kali là nguyên tố chủ chốt giúp vận chuyển đường và tinh bột từ lá xuống trái, đồng thời thúc đẩy quá trình tích lũy chất khô, tạo độ đặc, dẻo và hương vị cho cơm. Nếu thiếu kali, cơm dễ bị nhão, nhạt hoặc sượng; ngược lại, nếu dư đạm mà thiếu kali, trái thường phát triển vỏ và gai mạnh, dễ hình thành gai nù.
Do đó, tỉ lệ phân bón trong giai đoạn này luôn ưu tiên về kali (thường NPK nghiêng mạnh về K). Tuy nhiên, để tránh tình trạng bón quá liều dẫn đến dư dinh dưỡng, bà con nên:
1. Chia nhỏ lượng phân ra nhiều lần bón trong suốt giai đoạn nuôi trái.
2. Theo dõi sự phát triển của gai và vỏ để kịp thời điều chỉnh cân bằng lượng đạm – kali.
3. Luôn nhớ rằng “Thiếu hơn thừa”:
Bởi vì khi thiếu phân rất dễ bón bổ sung kịp thời, nhưng khi đã bón dư dinh dưỡng, đặc biệt là đạm, thì rất khó khắc phục.
Vì vậy, việc theo dõi sát sao và chia nhỏ phân khi bón không chỉ giúp kiểm soát tình trạng dinh dưỡng của cây mà còn hạn chế hiện tượng “bùng” dinh dưỡng làm trái phát triển mất cân đối, bảo đảm duy trì được gai nhím và chất lượng cơm cao.
